Θεσσαλονίκη
>

ΜΟΥΣΕΙΑ

Αρχαιολογικό

(Μανόλη Ανδρόνικου 6, τηλ. 830538). Έργο του αρχιτέκτονα Πάτροκλου Καραντινού, το Μουσείο εγκαινιάστηκε τον Οκτώβριο του 1962, στις γιορτές της πεντηκονταετηρίδας από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης. Στο ανακαινισμένο κτιριακό συγκρότημα εκτίθενται ανασκαφικά ευρήματα (αρχιτεκτονικά μέλη, γλυπτά, ανάγλυφα, αγγεία, κοσμήματα, σαρκοφάγοι, νομίσματα, όπλα, αντικείμενα καθημερινής χρήσης κ.ά.), που προέρχονται από τη Μακεδονία και χρονολογούνται από τους Προϊστορικούς ώς τους Ύστερους Ρωμαϊκούς Χρόνους.

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΕΙΤΕ

Τα υπολείμματα του Ουρανοπίθηκου του Μακεδονικού (Ouranopithecus macedoniensis), μειοκαινικού ανθρωποειδούς του ελλαδικού χώρου (ηλικίας 9-9,6 εκατομμυρίων ετών), το αντίγραφο του κρανίου του "αρχανθρώπου των Πετραλώνων", τα αρχιτεκτονικά μέλη ιωνικού ναού (τέλη 6ου αι. π.Χ.), την ανάγλυφη επιτύμβια στήλη κόρης με δωρικό πέπλο, που κρατά ένα περιστέρι (Νέα Καλλικράτεια Χαλκιδικής, γύρω στο 440 π.Χ.), το αντίγραφο της "ανακαλυπτόμενης" Αφροδίτης από το Σαραπείο της Θεσσαλονίκης, το ενεπίγραφο βάθρο αγάλματος από την περιοχή της αρχαίας αγοράς (2ος αι. μ.Χ.), τη λίθινη στήλη με το βασιλικό διάταγμα του Φιλίππου Ε' από το Σαραπείο, το μαρμάρινο τόξο από την περιοχή του Οκταγώνου, το μαρμάρινο ανδριάντα του Οκταβιανού Αυγούστου, που βρέθηκε βόρεια του Σαραπείου (τέλη 1ου αι. π.Χ.), το χάλκινο κράνος και τη χρυσή μάσκα από το νεκροταφείο της Σίνδου (τέλη 6ου αι. π.Χ.), τη μαρμάρινη θύρα από το μακεδονικό τάφο της Αγίας Παρασκευής Θεσσαλονίκης (τέλη 4ου αι. π.Χ.), το χρυσό μετάλλιο των αγώνων που τελούνταν στη Βέροια κατά τη Ρωμαϊκή Εποχή προς τιμήν του Μεγάλου Αλεξάνδρου (225-250 μ.Χ.), το ζεύγος χάλκινων κνημίδων, το χάλκινο καδίσκο και το χάλκινο λυχνούχο από το νεκροταφείο του Δερβενίου (330-310 π.Χ.), τον περίφημο χάλκινο κρατήρα του Δερβενίου (330-310 π.Χ.), τη μολύβδινη σαρκοφάγο με μαλλιά και τμήματα του ενδύματος νεαρής γυναίκας (4ος αι. μ.Χ.), τα αντίγραφα αρχαίων μουσικών οργάνων, την αρχαία μουσική παρτιτούρα (εγχάρακτη μαρμάρινη πλάκα) από τα Βρασνά, το ψηφιδωτό δάπεδο με αναπαράσταση του γάμου του Διονύσου και της Αριάδνης (δάπεδο αστικής βίλας του 2ου αι. μ.Χ.).

Βυζαντινού Πολιτισμού

(λεωφ. Στρατού 2, τηλ. 2313-306400). Σχεδιασμένο από το σαμιώτη αρχιτέκτονα Κυριάκο Κρόκο, το Μουσείο - ιστορικό διατηρητέο μνημείο και έργο τέχνης - θεμελιώθηκε το Μάρτιο του 1989 από την τότε υπουργό Πολιτισμού, Μελίνα Μερκούρη, και εγκαινιάστηκε το Σεπτέμβριο του 1994. Στις αίθουσές του εκτίθενται αντικείμενα του βυζαντινού πολιτισμού - γλυπτά, τοιχογραφίες, ψηφιδωτά, εικόνες, έργα μεταλλοτεχνίας, νομίσματα, επιγραφές, έργα υαλουργίας, κεραμικά κ.ά. - από τη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας, που χρονολογούνται από την Πρωτοβυζαντινή Περίοδο ώς την Τουρκοκρατία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αντικείμενα από τις συλλογές Δημητρίου Οικονομόπουλου - εικόνες 14ου-19ου αι., κεραμικά, νομίσματα, εκκλησιαστικά έγγραφα, έργα μικροτεχνίας - και Ντόρης Παπαστράτου - χαρακτικά 18ου-20ού αι., ξύλινες και χάλκινες μήτρες -, καθώς και οι ενότητες εκθεμάτων "Το λυκόφως του Βυζαντίου 1204-1453" (μεταξύ των εκθεμάτων, αριστουργηματικός χρυσοκέντητος επιτάφιος του 1300, εικόνα του Χριστού με την επιγραφή "Η Σοφία του Θεού", ομφάλιο από το δάπεδο του ναού της Αγίας Σοφίας στην Τραπεζούντα, αξιόλογες τοιχογραφίες, χειρόγραφο ευαγγέλιο 13ου-14ου αι., συλλογή γυάλινων αγγείων), "Το Βυζάντιο μετά το Βυζάντιο: η βυζαντινή κληρονομιά μετά την Άλωση, 1453-19ος αιώνας" και "Ανακαλύπτοντας το παρελθόν". Το Μουσείο, με τις μόνιμες και τις περιοδικές εκθέσεις, τα εργαστήρια συντήρησης, τις αρχαιολογικές αποθήκες, την εκδοτική δραστηριότητα, τα εκπαιδευτικά προγράμματα, τις επιστημονικές συναντήσεις και τα συνέδρια, τις διεθνείς συνεργασίες του, λειτουργεί ως κέντρο διαφύλαξης, έρευνας και μελέτης των στοιχείων του βυζαντινού πολιτισμού. Παράλληλα, αποτελεί ένα πολυδύναμο πολιτιστικό κέντρο, όπου φιλοξενούνται έργα σύγχρονης τέχνης και πολιτιστικές εκδηλώσεις (με την αρωγή του Σωματείου των Φίλων του).

Εβραϊκό

(Αγίου Μηνά 13, τηλ. 250406). Το Μουσείο, που ιδρύθηκε για να προβληθεί η πλούσια σεφαραδίτικη πολιτιστική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης, στεγάζεται σε ένα από τα λιγοστά κτίρια εβραϊκής ιδιοκτησίας που σώθηκαν από την πυρκαγιά του 1917. Περιλαμβάνει μόνιμες συλλογές - νεκρόπολη, ιστορία, λαογραφία, ολοκαύτωμα -, βιβλιοθήκη και οπτικοακουστικό κέντρο.

Εκκλησιαστικό

(Μητροπόλεως και Βογατσικού 7, τηλ. 228823). Δημιούργημα της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης, το Μουσείο περιλαμβάνει τις ακόλουθες ενότητες εκθεμάτων: "Η εικόνα στο σώμα της Εκκλησίας", "Το Σύμβολο της Πίστεως και η εικόνα", "Τα μετά το Βυζάντιο", "Εκκλησία Κυρίου, Εκκλησία πιστών" και "Η Ιερά Μητρόπολις της αγιοτόκου Θεσσαλονίκης".

Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας "Νόησις"

(6ο χλμ οδού Θεσσαλονίκης-Θέρμης, Θέρμη, τηλ. 483000). Ιδρύθηκε ως Τεχνικό Μουσείο Θεσσαλονίκης το 1978 και στεγάστηκε επί δεκαπέντε περίπου χρόνια (1989-2004) σε κτίριο που διέθεσε η ΕΤΒΑ στη Βιομηχανική Περιοχή Θεσσαλονίκης, στη Σίνδο. Τον Οκτώβριο του 2001 συστάθηκε το ίδρυμα "Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας", που ενσωμάτωσε τις δραστηριότητες του Τεχνικού Μουσείου Θεσσαλονίκης και ανέλαβε την κατασκευή, την οργάνωση και τη λειτουργία νέων κτιριακών εγκαταστάσεων στην περιοχή της Θέρμης. Από το Μάιο του 2004 οι δραστηριότητες του Ιδρύματος (πολιτιστικού και επιμορφωτικού φορέα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα) μεταφέρθηκαν στις εντυπωσιακές εγκαταστάσεις της Θέρμης, που προσφέρουν στο κοινό το κατάλληλο περιβάλλον για τη γνωριμία με την τεχνολογική και τη βιομηχανική κληρονομιά, την προσέγγιση και την κατανόηση θεμάτων τεχνολογίας και θετικών επιστημών, την ανάπτυξη και τη διάδοση του καινοτόμου πνεύματος. Στο νέο κτιριακό συγκρότημα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, χώρος υποδοχής, εκθετήριο τεχνολογίας μεταφορών, "τεχνοπάρκο" (διαδραστικός χώρος), εκθετήριο αρχαίας ελληνικής τεχνολογίας (ομοιώματα τεχνολογικών επιτευγμάτων της αρχαίας Ελλάδας, που κατασκευάστηκαν σύμφωνα με γραπτές πηγές και σχετίζονται με την καθημερινή ζωή, τη ναυπηγική, τη μηχανολογία, τις επικοινωνίες κ.ά.), κοσμοθέατρο (κινηματογράφος γιγαντοοθόνης), ψηφιακό πλανητάριο, προσομοιωτής εικονικής πραγματικότητας, συνεδριακό κέντρο, χώρος περιοδικών εκθέσεων, βιβλιοθήκη (με εκατοντάδες ψηφιακούς και έντυπους τίτλους), εστία δημιουργικότητας και καινοτομίας, show point (κινητό αμφιθέατρο επιδείξεων και πειραμάτων), τεχνικά εργαστήρια, χώροι εστίασης και αναψυχής, χώροι πώλησης επιστημονικών ειδών, βιβλίων και ενθυμημάτων. Το Ίδρυμα αναπτύσσει ποικίλες δραστηριότητες (ξεναγήσεις μαθητικών ομάδων, προβολές οπτικοακουστικού υλικού, συνέδρια, διαλέξεις, ημερίδες, εκδόσεις κ.ά.) και συνεργάζεται με άλλους πολιτιστικούς φορείς και μουσεία, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.

Κέντρο Ιστορίας της Θεσσαλονίκης

(πλατεία Iπποδρομίου, τηλ. 264668). Iδρύθηκε το 1983 από το Δήμο Θεσσαλονίκης και περιλαμβάνει ιστορικά ντοκουμέντα, χάρτες, έγγραφα, γκραβούρες κ.ά. Eπίσης, έχει αναπτύξει σημαντική εκδοτική δραστηριότητα.

Κινηματογράφου

(Λιμάνι Θεσσαλονίκης, Αποθήκη Α', τηλ. 508398). Ιδρύθηκε το 1995. Περιλαμβάνει σπάνια κινηματογραφικά μηχανήματα, λιθόγραφα, γιγαντοαφίσες, αρνητικά, φιλμ, φωτογραφικό και κινηματογραφικό υλικό από προπολεμικούς κινηματογράφους, κινηματογραφικές ταινίες κ.ά.

Κρατικό Σύγχρονης Τέχνης

(Μονή Λαζαριστών, Κολοκοτρώνη 21, Σταυρούπολη, τηλ. 589140). Το Μουσείο στεγάζεται στο παλαιό κτίριο του συγκροτήματος της Μονής και περιλαμβάνει έργα ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών. Ιδιαίτερα αξιόλογα είναι τα έργα της Συλλογής Κωστάκη - ο ζακυνθινός συλλέκτης τα απέκτησε την εποχή της κυριαρχίας του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Παράρτημα του Μουσείου στεγάζεται στην Αποθήκη Β1 του Λιμανιού Θεσσαλονίκης.

Κρύπτη Αγίου Δημητρίου

(ναός Aγίου Δημητρίου, τηλ. 270591). Ο μουσειακός χώρος περιλαμβάνει παλαιοχριστιανικά γλυπτά 5ου-7ου αι. και βυζαντινά γλυπτά 11ου-14ου αι. από το ναό, ανασκαφικά ευρήματα 5ου-14ου αι. Ανάμεσα στα σημαντικότερα εκθέματα, η κρήνη αγιάσματος και μύρου που συνδέεται με τη λατρεία του Αγίου Δημητρίου, ο αποκατεστημένος άμβωνας του ναού του 6ου αι., τα αρχιτεκτονικά γλυπτά της πρώτης φάσης του ναού (5ος αι.), τα θραύσματα εικόνων της Παναγίας από το γλυπτό διάκοσμο του ναού τον 11ο και 12ο αι.

Λαογραφικό και Εθνολογικό Μακεδονίας - Θράκης

(Bασ. Όλγας 68, τηλ. 812343). Iδρύθηκε το 1970 και διαδέχθηκε το Λαογραφικό Mουσείο Βορείου Eλλάδος, το οποίο είχε ιδρυθεί το 1957 από τη Mακεδονική Φιλεκπαιδευτική Aδελφότητα. Στεγάζεται στην έπαυλη Γ. Μοδιάνο, διατηρητέο κτίριο του 1906, γνωστό ως Παλαιό Kυβερνείο. Oι συλλογές του Μουσείου περιλαμβάνουν δεκάδες χιλιάδες αντικείμενα (ενδυμασίες, υφαντά, κεντήματα, κοσμήματα, εργαλεία, σκεύη, έπιπλα, λαϊκά μουσικά όργανα, φιγούρες - σκηνικά του θεάτρου σκιών κ.ά.). Το Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας - Θράκης διοργανώνει περιοδικές εκθέσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα, αναπτύσσει δε αξιόλογη εκδοτική δραστηριότητα.

Λευκός Πύργος

Η έκθεση του Λευκού Πύργου, που οργανώθηκε από το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, αναφέρεται στην κομβική γεωγραφική και εμπορική θέση της Θεσσαλονίκης, σε σημαντικές ιστορικές στιγμές της πόλης, όπως αυτές αναδεικνύονται μέσα από τα μνημεία της, στις μεταμορφώσεις του δομημένου χώρου της, στους κατοίκους της, στην πνευματική και πολιτιστική ζωή της, στις γεύσεις της.

Μακεδονικό Σύγχρονης Τέχνης

(εγκαταστάσεις Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης, τηλ. 281567). Ιδρύθηκε το 1979. Περιλαμβάνει έργα ζωγραφικής, γλυπτικής, γλυπτοζωγραφικής, χαρακτικής, φωτογραφίας, βιντεοτέχνης, συναρμογών και εγκαταστάσεων, ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών. Μεταξύ άλλων, εκτίθενται έργα Ακριθάκη, Βακαλό, Βαρώτσου, Βασιλείου, Γαΐτη, Εγγονόπουλου, Ζογγολόπουλου, Θεόφιλου, Κεσσανλή, Μόραλη, Mπουτέα, Μυταρά, Παύλου, Tάκι, Τέτση, Tσόκλη, Φασιανού, Χρύσας, Ψυχοπαίδη, Antonakos, Beuys, Oppenheim, N. de Saint-Phalle, Tinguely, Warhol. Επίσης, έργα των συλλογών Αλέξανδρου Iόλα, Αλέξανδρου και Δωροθέας Ξύδη - 250 εκλεκτά έργα ζωγραφικής, χαρακτικής και γλυπτικής, ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών -, Μάγδας Κοτζιά, Franz Geierhaas, Δημήτρη Μεϊμάρογλου. Το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, πέρα από την εκθεσιακή και εκδοτική δραστηριότητά του, φέρνει το ευρύ κοινό σε επαφή με τη σύγχρονη τέχνη - διαλέξεις, παρουσιάσεις βιβλίων τέχνης και αναλύσεις της καλλιτεχνικής δημιουργίας - και διοργανώνει εκπαιδευτικά προγράμματα. Το Μουσείο διαθέτει αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, αμφιθέατρο, αίθουσα βίντεο, πωλητήριο και αναψυκτήριο.

Μακεδονικού Αγώνα

(Προξένου Kορομηλά 23). Στεγάζεται σε νεοκλασικό κτίριο του τέλους του 19ου αι., σχεδιασμένο από τον αρχιτέκτονα E. Tσίλερ. Στο ισόγειο εκτίθενται κειμήλια του αγώνα, φωτογραφικό υλικό της περιόδου 1900-1912, φωτογραφίες Mακεδονομάχων. Στον πρώτο όροφο, με οπτικοακουστικό σύστημα, παρουσιάζεται η νεότερη ιστορία της Mακεδονίας, ενώ στο υπόγειο έχει διαμορφωθεί αίθουσα με σκηνές από το Μακεδονικό Αγώνα (διοράματα).

Ντιζάϊν

Δημιούργημα του συλλέκτη Στέργιου Δελιαλή, το Μουσείο περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό αντιπροσωπευτικών αντικειμένων βιομηχανικού σχεδιασμού του 20ού αι. Τα εκθέματα, ταξινομημένα σε θεματικές ενότητες (οικιακές συσκευές, έπιπλα, εξοπλισμός γραφείου, φωτισμός κ.ά.), αντανακλούν τις εξελίξεις σε όλους τους τομείς του βιομηχανικού σχεδιασμού. Το Μουσείο διαθέτει πλούσια βιβλιοθήκη, πραγματοποιεί περιοδικές εκθέσεις, διαλέξεις, σεμινάρια και εκπαιδευτικά προγράμματα, συνεργάζεται δε με εκπαιδευτικούς και πολιτιστικούς φορείς του εξωτερικού.

Πινακοθήκη Δημοτική

(Bασ. Όλγας 162, τηλ. 425531). Στο δεύτερο όροφο της Βίλας Μορντώχ, που χτίστηκε το 1905, εκτίθενται έργα ζωγράφων από όλη την Eλλάδα, με έμφαση στους ζωγράφους από τη Θεσσαλονίκη. Δίπλα στα έργα των παλαιότερων θεσσαλονικέων ζωγράφων θα δείτε και έργα της νεότερης γενιάς, τα οποία στο σύνολό τους αντικατοπτρίζουν όλες τις εικαστικές τάσεις. Eκτίθεται, επίσης, συλλογή από χαρακτικά.

Πινακοθήκη Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών

(Nικ. Γερμανού 1, τηλ. 238601). Στεγάζεται στον έκτο όροφο του μεγάρου του Θεάτρου της Eταιρείας. Eκτίθεται συλλογή νεοελληνικής τέχνης, η οποία περιλαμβάνει έργα ζωγραφικής, γλυπτικής, χαρακτικής, σύγχρονων και παλαιότερων ελλήνων καλλιτεχνών, κυρίως Θεσσαλονικέων.

Πολεμικό

(Γρηγορίου Λαμπράκη 4, τηλ. 249803). Εγκαινιάστηκε τον Οκτώβριο του 2000 και φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις.

Πολιτιστικό Κέντρο Βόρειας Ελλάδας

(της Eθνικής Tράπεζας, Bασ. Όλγας 108, τηλ. 295170). Στεγάζεται στο αρχοντικό Kαπαντζή, κτίσμα του 1890. Eκτίθεται η συλλογή του Mορφωτικού Iδρύματος της Eθνικής Tράπεζας, η οποία περιλαμβάνει έργα ελλήνων ζωγράφων και γλυπτών, από το 1800 ώς σήμερα.

Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών

(Αγίου Δημητρίου 159Α, τηλ. 991610). Το Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών συστάθηκε το 1972, με τη δωρεά της συλλογής έργων τέχνης και ολόκληρης της περιουσίας του Νέστορα και της Αλίκης Τελλόγλου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Στις πρωτοποριακές από άποψη αρχιτεκτονικού σχεδιασμού εγκαταστάσεις του Ιδρύματος (5.500 τ.μ.) περιλαμβάνονται τριώροφος εκθεσιακός χώρος 2.500 τ.μ., αμφιθέατρο χωρητικότητας 180 θέσεων, βιβλιοθήκη - αναγνωστήριο, χώροι εκπαιδευτικών προγραμμάτων, αναψυκτήριο, πωλητήριο - εκθετήριο και χώρος ερευνητών. Η συλλογή του Ιδρύματος, που έχει εμπλουτιστεί με αγορές και δωρεές, περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, αρχαία αγγεία και ειδώλια, δείγματα περσικής, αραβικής, κινεζικής και ταϊλανδέζικης τέχνης, πίνακες, σχέδια, χαρακτικά, γλυπτά, κεραμικά, καθώς και το αρχείο του τεχνοκριτικού Τώνη Σπητέρη. Το Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών διοργανώνει περιοδικές εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, συμπόσια, ημερίδες, σεμινάρια, επιστημονικές συναντήσεις και συνέδρια. Επίσης, φιλοξενεί μουσικές, θεατρικές και χορευτικές εκδηλώσεις, ενώ αναπτύσσει αξιόλογη εκδοτική δραστηριότητα.

Ύδρευσης

(26ης Οκτωβρίου 49, τηλ. 514029). Το Μουσείο - στεγάζεται στις εγκαταστάσεις του παλαιού κεντρικού αντλιοστασίου της πόλης, που λειτούργησε αδιάκοπα από το 1894 ώς το 1978 - παρουσιάζει την ιστορία της ύδρευσης της Θεσσαλονίκης. Τα εκθέματά του αντανακλούν τις εξελίξεις της τεχνολογίας στον τομέα της ύδρευσης. Το Μουσείο διοργανώνει ξεναγήσεις, εκδηλώσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα, με στόχο τη διαμόρφωση μιας ορθής σύγχρονης αντίληψης για τη σημασία και τις δυνατότητες διαχείρισης του νερού.

Φωτογραφίας

(Λιμάνι Θεσσαλονίκης, Αποθήκη Α', τηλ. 566716). Αποτελεί αυτοτελές τμήμα του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και περιλαμβάνει σημαντικό αριθμό φωτογραφιών και αρνητικών (φωτογραφίες σύγχρονων και παλαιότερων ελλήνων και ξένων φωτογράφων, αρνητικά Nelly's, αρχείο του Σωκράτη Ιορδανίδη, πλήρες αρχείο αρνητικών και εκτυπώσεων του Γιάννη Στυλιανού, αρχείο του Δημήτρη Λέτσιου κ.ά.). Σε συνεργασία με άλλους φορείς το Μουσείο διοργανώνει διεθνές φωτογραφικό φεστιβάλ.