Λέρος

Λέρος
Φωτό:

ΕΚΤΑΣΗ: 54 τ. χλμ ΑΚΤΟΓΡΑΜΜΗ: 71 χλμ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: 8.207

Νησί του βόρειου δωδεκανησιακού συμπλέγματος, με δαντελωτές ακτές και βαθείς όρμους-αγκαλιές, ασφαλή λιμάνια και φιλόξενα αγκυροβόλια, εύφορο στο εσωτερικό του. Τον επισκέπτη προσελκύουν η πρωτεύουσα με την ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονική φυσιογνωμία, όπου συνυπάρχουν η τοπική λαϊκή παράδοση και οι ξένες επιδράσεις του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αι., το μεσαιωνικό κάστρο πάνω από τον Πλάτανο και την Αγία Μαρίνα, το Λακκί, μοναδικό οικιστικό σύνολο της δεκαετίας του 1930 στον ελληνικό χώρο, οι αρχαιολογικές θέσεις στον Ξηρόκαμπο και το Παρθένι. Ψηλότερη κορυφή του νησιού, ο Σκουμπάρδος, 326 μ.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Η Λέρος - συνδέεται μυθολογικά με τον ήρωα Μελέαγρο και το κυνήγι του Καλυδώνιου Κάπρου - κατοικήθηκε από την Τελική Νεολιθική Εποχή (4η χιλιετία π.Χ.). Το νησί ανήκε στην αρχαιότητα μαζί με την Πάτμο στον ιωνικό χώρο - σε αντίθεση με τη γειτονική Κάλυμνο, που ήταν δωρική -, δέχθηκε δε επί μακρόν την πολιτική επιρροή της Μιλήτου, ιωνικής αποικιακής μητρόπολης. Τα σημαντικότερα μνημεία των Ιστορικών Χρόνων είναι τα οχυρωματικά έργα (πιθανότατα των Μιλησίων) στον Ξηρόκαμπο και το Παρθένι (4ος αι. π.Χ.). Κατά τους Παλαιοχριστιανικούς Χρόνους (5ος-7ος αι.) οργανώθηκαν οικισμοί σε παραλιακές κυρίως θέσεις της Λέρου, αναπτύχθηκε δε έντονη οικοδομική δραστηριότητα (πολυάριθμα εκκλησιαστικά και κοσμικά κτίρια). Το σπουδαιότερο μεσαιωνικό μνημείο του νησιού είναι το κάστρο του Παντελίου, με βυζαντινές (Μεσοβυζαντινοί Χρόνοι) και ιπποτικές εγκαταστάσεις. Επί Ιπποτοκρατίας (1309-1522) η Λέρος υπαγόταν στη διοικητική μονάδα της Κω, μαζί με την Κάλυμνο και τη Νίσυρο. Μάλιστα, το νησί αναφέρεται συχνά σε κείμενα προσκυνητών που περνούσαν από αυτό ενώ κατευθύνονταν προς τους Αγίους Τόπους. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας (1523-1912) η Λέρος δοκιμάστηκε αρχικά από τους ενετοτουρκικούς πολέμους και τις αλλεπάλληλες πειρατικές επιδρομές, στη συνέχεια όμως γνώρισε περίοδο ακμής χάρη στην οικονομική υποστήριξή της από τους ομογενείς των μεγάλων κέντρων του εξωτερικού (Λεριακή Αδελφότητα Καΐρου κ.ά.). Επί Ιταλοκρατίας (1912-1947) στο νησί - με τα ασφαλή λιμάνια του θεωρούνταν ιδανική έδρα στρατιωτικών επιχειρήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο - κατασκευάστηκαν εκτεταμένα οχυρωματικά έργα και μεγάλη αεροναυτική βάση (στα Λέπιδα του Λακκίου), οικοδομήθηκε δε στο Λακκί μια νέα πόλη (Porto Lago) για την εγκατάσταση των ιταλών αξιωματικών της βάσης και των οικογενειών τους. Κατά τη διάρκεια της Μάχης της Λέρου, στις 26 Σεπτεμβρίου 1943, βυθίστηκε από γερμανικά βομβαρδιστικά στον όρμο του Λακκίου το αντιτορπιλικό "Βασίλισσα Όλγα". Η Λέρος ενσωματώθηκε επίσημα στην Ελλάδα το 1948. Την πρόσφατη ιστορία του νησιού σημάδεψε η λειτουργία του Κρατικού Θεραπευτηρίου (Ψυχιατρικού Νοσοκομείου) και των στρατοπέδων συγκέντρωσης πολιτικών κρατουμένων επί δικτατορίας.

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ

TI NA ΨΩNIΣETE: Tυρί (μυζήθρα και "τσιτσίρι", εξαιρετικός μεζές για ούζο), σουμάδα - δροσερή το καλοκαίρι, ζεστή το χειμώνα -, μέλι, ποτά, σερβίτσια, κεραμικά, γλυκά του κουταλιού - ντοματάκι, κυδώνι και σταφύλι -, "πουγκάκια" - ντόπια γλυκά -, κουραμπιέδες, παξιμάδια, τυρόπιτες, ψάρια, θαλασσινά.

TOΠIKEΣ NOΣTIMIEΣ: Δοκιμάστε κατσίκι λεμονάτο, λαχανοντολμάδες, "τσιτσίρι", χταπόδι στη θράκα, "κακαβιά" - ψαρόσουπα -, μύδια σαγανάκι, παστούς κολιούς, ψάρια μαρινάτα με δεντρολίβανο, μυζήθρα που φτιάχνεται με ιδιαίτερο τρόπο και "διασόγαλο", ποτό σαν σουμάδα. Δοκιμάστε, επίσης, τις "φούσκες" (θαλασσινά) και τους αχινούς.

AN EXETE ΣKAΦOΣ: Θα δέσετε στο Λακκί, ασφαλές λιμάνι με καταφύγιο τουριστικών σκαφών (τηλ. 24812), και στην Aγία Mαρίνα. Σταθμός ανεφοδιασμού σε καύσιμα και νερό, στο Λακκί.