Κως

Πόλη Κω, ο επονομαζόμενος πλάτανος του Ιπποκράτη
Φωτό:

ΕΚΤΑΣΗ: 290 τ. χλμ ΑΚΤΟΓΡΑΜΜΗ: 112 χλμ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: 30.947

Γνωστή από την αρχαιότητα ως τόπος όπου γεννήθηκε ο Iπποκράτης και κατεξοχήν εξελίχθηκε η ιατρική επιστήμη, η Κως, τρίτο σε μέγεθος νησί του συμπλέγματος των Δωδεκανήσων, διαθέτει εύφορη γη, πλούσια βλάστηση, άφθονα νερά και εκτεταμένες παραλίες. Το ενδιαφέρον των επισκεπτών, που κατακλύζουν το νησί τους καλοκαιρινούς μήνες, συγκεντρώνουν ως επί το πλείστον οι αρχαιολογικοί χώροι - ξεχωρίζει το συγκρότημα του Ασκληπιείου -, οι βυζαντινές εκκλησίες και τα γραφικά ξωκλήσια, τα μεσαιωνικά κάστρα, τα αρχιτεκτονικά δείγματα της Ιταλοκρατίας, οι παραδοσιακοί οικισμοί. Τις τελευταίες δεκαετίες η Κως γνώρισε αλματώδη ανάπτυξη στο επίπεδο της τουριστικής υποδομής, γεγονός που - σε συνδυασμό με τις φυσικές ομορφιές της - την έχει καταστήσει έναν από τους κυριότερους πόλους έλξης ελλήνων και, κυρίως, ξένων τουριστών. Η ψηλότερη κορυφή του νησιού βρίσκεται στο όρος Δίκαιο (842 μ.).

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Nησί με πλούσια μυθική παράδοση, η Κως (γνωστή και ως Μεροπίς, Νυμφαία και Καρίς), πατρίδα του Ιπποκράτη (460-377 π.Χ.), θεμελιωτή της επιστημονικής ιατρικής, και άλλων επιφανών γιατρών, κατοικήθηκε από τους Νεολιθικούς Χρόνους (5η-4η χιλιετία π.Χ.). Στην πρωτεύουσα (λόφος των Σεραγιών) και σε άλλες θέσεις του νησιού (Πυλί, Αντιμάχεια, Καρδάμαινα, σπηλιά Άσπρης Πέτρας κ.α.) έχουν εντοπιστεί εγκαταστάσεις της Εποχής του Χαλκού, των Μινωικών και των Μυκηναϊκών Χρόνων. Κατά τους Γεωμετρικούς Χρόνους (αρχές 1ης χιλιετίας π.Χ.) εγκαταστάθηκαν στην Κω - σύμφωνα με την παράδοση - δωριείς άποικοι από την Αργολίδα, ενώ κατά τους Αρχαϊκούς Χρόνους το νησί υπήρξε ένα από τα μέλη της Δωρικής Εξάπολης (με θρησκευτικό κέντρο το ιερό του Απόλλωνα στο Τριόπιο της μικρασιατικής Κνίδου). Στα τέλη της Αρχαϊκής Περιόδου βρέθηκε κατά πάσαν πιθανότητα κάτω από την επιρροή των Περσών και έλαβε μέρος στην εκστρατεία τους κατά των Ελλήνων, αλλά μετά την ήττα τους αποτέλεσε μέλος της Α' Αθηναϊκής Συμμαχίας. Ορόσημο στην ιστορία του νησιού υπήρξε το 366 π.Χ., όταν ιδρύθηκε η νέα πρωτεύουσά του, η πόλη με την ονομασία Κως - μέχρι τότε πρωτεύουσα του νησιού ήταν πιθανότατα η Κως-Αστυπάλαια, στην περιοχή της Κεφάλου. Κατά τους Ελληνιστικούς Χρόνους η Κως γνώρισε την ύψιστη πνευματική και οικονομική ακμή της. Τότε ανέπτυξε στενές σχέσεις με τους Πτολεμαίους της Αιγύπτου - ο αλεξανδρινός βασιλιάς Πτολεμαίος Β' ο Φιλάδελφος γεννήθηκε στο νησί το 308 π.Χ. - και το βασίλειο της Περγάμου, συμμάχησε δε με τη γειτονική Ρόδο. Παράγοντες που συνέβαλαν στην άνθηση του νησιού ήταν η γεωργία, η κτηνοτροφία, το εμπόριο κρασιού και μεταξωτών υφασμάτων, η ασφαλής θέση του λιμανιού της νέας πρωτεύουσας, η πανελλήνια φήμη του Ασκληπιείου. Επί Ρωμαιοκρατίας το νησί συνέχισε να ευημερεί και διατήρησε τη φήμη του στον τομέα της ιατρικής. Η Κως παρήκμασε σταδιακά κατά την ύστερη αρχαιότητα. Νέα περίοδο ακμής γνώρισε κατά τον 5ο και τον 6ο αι. (ειδικότερα, στο διάστημα ανάμεσα στους μεγάλους σεισμούς του 469 και του 554), όταν αναπτύχθηκαν αξιόλογοι παράλιοι οικισμοί (Καρδάμαινα, Κέφαλος, Μαστιχάρι), ανεγέρθηκαν πολυάριθμα θρησκευτικά (παλαιοχριστιανικές βασιλικές) και κοσμικά (λαμπρά ιδιωτικά κτίρια) μνημεία σε όλο το νησί, σημειώθηκε δε αξιόλογη εμπορική δραστηριότητα. Μεγάλες καταστροφές στο νησί επέφεραν οι αραβικές επιδρομές των μέσων του 7ου αι. Ελάχιστες είναι οι ιστορικές πηγές που αφορούν την περίοδο ώς τα τέλη του 11ου αι., όταν έφθασε στο νησί ο όσιος Χριστόδουλος, ιδρυτής της μονής της Παναγίας των Καστριανών στο λόφο του Παλαιού Πυλίου. Πάντως, κατά τους Μεσοβυζαντινούς Χρόνους το νησί ανήκε στο Θέμα της Σάμου. Το 14ο αι. η Κως καταλήφθηκε από τους Ιωαννίτες Ιππότες (οριστικά το 1337), που ενίσχυσαν τα παλαιότερα κάστρα και οικοδόμησαν νέα οχυρωματικά συγκροτήματα. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας (1523-1912) το νησί δέχθηκε επιθέσεις (Ιππότες της Μάλτας, Ναπολιτάνοι, Φλωρεντιανοί, Βενετσιάνοι, Ρώσοι), υπέστη δε σφαγές και λεηλασίες από τους Τούρκους (Β' Ρωσοτουρκικός Πόλεμος, Επανάσταση 1821). Οι κάτοικοι, που βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα βαρύτατο φορολογικό καθεστώς, άρχισαν να απολαμβάνουν κάποια στοιχειώδη δικαιώματα από τα μέσα του 19ου αι. Επί Ιταλοκρατίας (1912-1945) τέθηκε σε εφαρμογή πρόγραμμα οικονομικής αφαίμαξης, αλλοίωσης της εθνολογικής σύνθεσης, της εθνικής και της θρησκευτικής συνείδησης του πληθυσμού, παράλληλα δε οικοδομήθηκαν εντυπωσιακά σε διαστάσεις και αρχιτεκτονική αξία δημόσια κτίρια. Το νησί, που δοκιμάστηκε κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ενσωματώθηκε επίσημα στην Ελλάδα το 1948.

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ

TI NA ΨΩNIΣETE: Kρύσταλλα, πορσελάνες, κεραμικά, κοσμήματα, υφαντά. Στο Aσφενδιού, υφαντά ύστερα από παραγγελία. Στην Αντιμάχεια, από το "Αντιμαχιώτικο σπίτι", χειροποίητα υφαντά. Στο Πυλί, κόκκινο τυρί, γαλομυζήθρα, μέλι. Mέλι, επίσης, από την Kέφαλο και την Aντιμάχεια.

TOΠIKEΣ NOΣTIMIEΣ: Λευκό ημίγλυκο κρασί, κόκκινο τυρί, γλυκά ταψιού, γλυκό κουταλιού ντοματάκι, "πλιγούρι" - σιτάρι αλεσμένο και μαγειρεμένο με χοιρινό κρέας -, ντολμαδάκια με φρέσκα αμπελόφυλλα, ψητά της ώρας.

AN EXETE ΣKAΦOΣ: Θα δέσετε στη μαρίνα της Kω (τηλ. 22420-20867), στην Kαρδάμαινα, στο Mαστιχάρι, στην Kέφαλο και στο Λιμνιώνα.